De filigraantechniek is eeuwenoud en wordt al teruggevonden in het China ten tijde van de Tang-Dynastie (618-906 v.Chr.).
In Europa is vanaf de 12e eeuw filigraan van hout en perkamentstroken met vergulde randen te vinden in de decoraties van kerken en kloosters (monnikenwerk?) en later
ook in de versiering van meubels en woningen.
Men rolde stroken op om een penneveer (= quill in het Engels). In Nederland vindt men goud- en zilverfiligraan terug in de sieraden die bij de diverse klederdrachten horen. |
 |
In het Duitse Berchtesgadenerland, ten zuiden van de snelweg tussen
München en Salzburg, waren hout- en beenfiligraan een belangrijke vorm
van volkskunst.
(Holzfiligran, Heimatmuseum, Berchtesgaden)
|
 |
|
 |
Boom uit één stukje ahornhout |
|
|
Decoratiesterren van houtstroken.
|
 |
Generaties lang werden de ambachtelijke wetenswaardigheden
van vader op zoon overgebracht.
|
 |
Eerst werd de omtrekvorm in de draaibank gemaakt.
Vervolgens werden de versieringen zo'n vier millimeter diep ingestanst. |
 |
Tenslotte werd de binnenste houtmassa uit de vorm gedraaid,
waarbij de stansvormen loskwamen en de openingen ontstonden. |
 |
Bakje en deksel werden meestal afzonderlijk gemaakt.
De houtdraaiers uit Berchtesgadenerland gebruikten uitsluitend
ahornhout zonder noesten.
|
|
|
De beendraaiers en -snijders waren tot over de landsgrenzen beroemd
om hun "Beinfiligran".
Al in de 17e eeuw werd deze kunstvorm zeer intensief beoefend.
Keurvorsten en kloosterlingen behoorden tot de belangrijkste klanten. |
|
|
De onderlinge concurrentie was groot en de meest gedetailleerde miniatuurwerkjes
brachten het meeste geld op.
Als materiaal gebruikte men voornamelijk runderbeenderen.
Heel soms werd ivoor gebruikt.
|
Naast religieuze voorwerpen, zoals huis- en reisaltaartjes, crucifixen en rozenkransen,
werden ook veel naaldendoosjes, speelgoedmeubeltjes en zelfs lichaamsdelen ten behoeve van het onderwijs, zoals ogen en oren, gemaakt.
Met de dood van de laatste "Beinschnitzers" in 1879 kwam een einde aan deze vorm van volkskunst in Berchtesgaden. |
|
|
In het Heimatmuseum in Berchtesgaden zijn nog vele kunstvoorwerpen te bewonderen.
|
|
|
Laatst aangepast op donderdag 29 januari 2009 18:35 |
Algemeen